• Facebook

Vooraf

Fijn dat je van plan bent een gedicht voor die gelegenheid te schrijven! Dat is een mooie start; nu de uitvoering nog. Om je op gang te helpen hieronder wat informatie en tips. De info en de tips gaan over de inhoud, maar ook over de vorm en ze lopen soms een beetje in elkaar over. Dat kan eigenlijk ook niet anders, bij een gedicht.

Waarom een gedicht?

Minder is meer, zou je kunnen zeggen. Een verhaal of een toespraak is mooi, kan diep op zaken ingaan en heel veel zeggen. Maar er zijn  veel woorden voor nodig. Bij een gedicht is het net andersom: de dichter springt zuinig om met de taal, suggereert meer dan hij echt zegt, zet de lezer tot nadenken en meevoelen aan.  Daarom past een gedicht zo goed bij een verlies (denk aan een rouwadvertentie) of, zoals hier, bij de dodenherdenking.

Waarover moet dit gedicht gaan?

Dat ligt nogal voor de hand: het grote thema is OORLOG. Op 4 mei is dat natuurlijk in de eerste plaats de Tweede Oorlog, maar het kan ook het historisch verschijnsel oorlog in het algemeen zijn, of oorlogen (conflicten, opstanden) in de wereld van nu.  En daarbinnen de mens: slachtoffer, dader, meeloper, verzetsstrijder; kind, volwassene, bejaarde. Het Comité 4 en 5 mei heeft 2018 uitgeroepen tot Jaar van verzet en vraagt voor de landelijke wedstrijd vooral gedichten over verzet of opstand tegen bedreigingen  van vrijheid en democratie. Die invulling past bij onze herdenking  ook.  Zie:

https://www.4en5mei.nl/herdenken-en-vieren/jaarthema/jaarthema-2018/jaar-van-verzet

Tips  deel  1: de aanpak

Het werkt vaak goed als je klein begint: je inleeft in een situatie, je identificeert met een persoon. Een kind dat ziet dat op straat iemand wordt opgepakt, een onderduiker die altijd bang is voor het minste geluid, een oude vrouw die haar vader alleen van een foto kent, een vluchteling in een kamp. Probeer de emoties na te voelen en schrijf ze op. Je zult merken dat er een stroom van ideeën en gevoelens op gang komt. Noteer alles en schrap daarna driekwart weer. Daarna kritisch kijken naar wat er staat, ordenen, herschrijven, aanvullen, herschikken…

Tips deel 2: de vorm – rijm

Rijm kan heel mooi zijn, als het goed gebeurt. Het creëert een mooie lijn in een gedicht, leidt soms tot verrassende formuleringen. Een goede dichter doet zijn best het rijm niet echt op te laten vallen. Maar bij amateurs leidt rijmen vaak  tot voor de hand liggende regeleinden en een voorhobbelend ritme in de tekst.  Dus: alleen rijmen als je het echt goed kunt.

Tips deel 3: de vorm – vrije versvorm

Als je niet rijmt, kom je vanzelf terecht bij de vrije versvorm. Vrij: niet alleen omdat de regels op iedere klank kunnen eindigen, maar ook omdat de lengte van de regels en het aantal regels niet vast liggen. Rijmen leidt vaak tot regels van min of meer gelijke lengte en  tot een ordening in strofen(een strofe is wat in een gezongen tekst een “couplet” heet).  Dan heb je bijvoorbeeld steeds 4 regels, of twee keer 4 en dan nog eens 2 keer 3 regels,dus 14 regels in totaal. Met de vrije versvorm kun je lekker alle kanten op. Zoals gezegd, ook  met de totale lengte, maar vergeet niet waar dit gedicht op 4 mei voor bedoeld is.  Dertig bladzijden is dan een beetje veel, één regel erg weinig. Dus dit (echt bestaande) gedicht:  Dood? Niks aan te doen is wel wat kort uitgevallen.

Tips deel 4: de situatie en het publiek

Het maakt veel verschil of iemand een gedicht zelf leest  of alleen maar hoort voorlezen. De lezer kan een gedicht op zijn gemak tot zich laten doordringen, een niet zo duidelijke passage nog eens lezen. Maar een voorgelezen gedicht moet in één keer te snappen zijn. Dat stelt dus zijn eigen eisen aan de woordkeus en uiteindelijk ook aan de lengte. Het is natuurlijk ook belangrijk dat het gedicht goed wordt voorgelezen. Niet alleen duidelijk en verstaanbaar, maar vooral ook niet te snel.

Een laatste tip

Trek je vooral niet te veel aan van allerlei goedbedoelde tips.  Een kenmerk van de ware dichter is dat hij altijd zijn eigen weg volgt. Tips, die zijn er toch vooral voor anderen?  Aan de slag dus, op welke manier dan ook!

Stuur je gedicht met vermelding van je naam + school en je contactgegevens naar:

gedicht@stichting18september.nl